Konferencja rozpoczynająca sezon szparagowy, współorganizowana przez Katedrę Warzywnictwa Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu oraz Polski Związek Producentów Szparaga odbyła się dzisiaj w restauracji Concordia Taste w Poznaniu.

Ciekawostki o szparagach

Literatura

• Pliniusz Starszy „Historia naturalna”, już w I wieku n.e. wychwalał szparagi z okolic Rawenny, uznając je za wyjątkowy przysmak
• Adam Mickiewicz „Pan Tadeusz”, szparagi były serwowane podczas uczty na zamku w Soplicowie, co świadczy o ich popularności i uprawie w ogrodach dworskich na początku XIX wieku
• Jarosław Iwaszkiewicz „Szparagi a la Iwaszkiewicz”, pisarz znany z zamiłowania do tego warzywa, rozsławił przepis na szparagi zapiekane z jajkami na twardo
• Marcel Proust „W poszukiwaniu straconego czasu”, słynny literacki opis szparagów

(warzywa zamieniające jego nocnik w „flakonik  perfum”)

Malarstwo

• „Zbierający szparagi” – jeden z najstarszych obrazów (1400), w Codex Casanatense; Biblioteka Casanatense w Rzymie
• „Szparag” Edouardo Manet, (1880); Musee d’Orsay w Paryżu
• „Silver Asparagus” Andy Warhol (1957); Museum fur Gegenwart w Berlinie

Inne

• nazwisko Szparaga nosi w Polsce kilkaset osób; najbardziej znana jest Dorota Szparaga, podróżniczka, pasjonatka górskich szlaków długodystansowych
• ulica Szparagowa – w kilkunastu miejscowościach w Polsce, także w Poznaniu i w Wysogotowie
• Espargos – stolica wyspy Sal w Republice Zielonego Przylądka (Afryka)
• Brytyjski Festiwal Szparagów, z niego słynie wioska Bretforton w Worcestershire w Anglii; lokalne tradycje, np. „asparamancy” – znana wróżka Jemima Packington przepowiada przyszłość za pomocą szparagów

Dlaczego warto je jeść

• bogactwo witamin (A, C, E, K) i minerałów (magnez, wapń, selen, cynk, chrom, krzem, mangan, potas, żelazo) oraz saponiny i flawonoidy (rutyna, kwercetyna, kamferol), kwas foliowy, inulina, glutation
• korzystny wpływ na układ krążenia, trawienny, na regenerację organizmu
• działanie antyrakowe, przeciwzapalne, antysklerotyczne, antyutleniające
• niskokaloryczne, źródło błonnika – zalecane dla smukłej sylwetki
• uważanie za afrodyzjak – zawartość fitoestrogenów

Łatwe do przygotowania

• białe szparagi – obrać zewnętrzne włókno zaczynając od 1/3 wysokości w dół; zielone jedynie z dolnej części wypustek; silniej zdrewniałe końce odciąć; gotować kilka min na parze lub w osolonej wodzie
• nadają się do potraw z mięsem, z rybami, do zup i sałatek, mogą być grillowane lub kiszone

Najnowsze dane dotyczące produkcji szparaga

Świat

• powierzchnia upraw – 230 – 260 tys ha

Azja 43,8%, Europa 24,4%, Ameryka Północna 17,0%, Ameryka Południowa 13,8%, Oceania 0,6% i Afryka 0,4%

• najwięksi producenci (2024) – Chiny, Meksyk, Peru = łącznie ok 65% całkowitej produkcji światowej
• zielone szparagi – dominują na świecie, białe – głównie w Europie, fioletowe – nisza rynkowa
• Wietnam, Turcja i Maroko – dynamiczne centra eksportu szparagów świeżych
• Kenia i Republika Południowej Afryki – dostawcy na rynek Bliskiego Wschodu
• odmiany: holenderskie i niemieckie – dominują w produkcji białych szparagów w Europie; amerykańskie (kalifornijskie) – w Afryce, Ameryce Pd., Oceanii (gł. Australia), w południowej Europie

Polska

• powierzchnia upraw – szacowana 2,0-2,2 tys ha; wzrasta zainteresowanie produkcją zielonych
• duży import świeżych szparagów – 5-6 razy większy niż eksport, a różnica się pogłębia
• roczny deficyt handlowy wzrósł z ok. 2,2 tys ton w 2024 do 2,7 tys ton w 2025
• szczyt importu – kwiecień
• polski rynek coraz bardziej zorientowany na konsumpcję
• Polska może stać się bardzo atrakcyjnym kierunkiem dla eksporterów szparagów na przykład z Peru, czy Hiszpanii

Podsumowanie

• w Polsce wzrasta popyt, który nie jest zaspokajany przez krajową produkcję
• sugestia dla producentów – inwestować w produkcje krajową, z uwzględnieniem upraw pod osłonami

Fot. Hieronim Dymalski